“Balik kawicaksanan kang saka ing ngaluhur, iku kang dhisik dhewe murni, sabanjure dhemen rukun, sumlondhoh, mbangun turut, sugih kawelasan sarta woh-woh kang becik, ora ilon-ilonen sarta ora lamis” (Yakobus 3:16) Rasul Yakobus nandhesaken bilih sipat meri lan mung mikir awake dhewe punika saged ndadosaken risaking gesang sesarengan. Meri punika sipat boten rila ningali kawontenanipun tiyang sanes, boten seneng ningali kasaenanipun tiyang sanes. Krentegipun kadospundi supados tiyang sanes punika ampun ngantos langkung sae tinimbang piyambakipun. Manawi pranyata piyambakipun boten saged ngungkuli tiyang sanes, saged kemawon lajeng menghalalkan segala cara murih dhawah utawi gagalipun tiyang sanes. Sipat meri punika gandheng ceneng kaliyan sipat mung mikir awake dhewe lan boten preduli dhateng sesami. Sejatosipun saben manungsa mesthinipun nggadhahi raos meri lan pepenginan kangge nengenaken kepentinganipun piyambak. Ananging minangka para kagunganipun Gusti, prayogi kita tansah ngendhaleni dhiri supados boten dipun kuwaosi dening raos meri lan namung mikiraken badan kita piyambak. Lumantar seratipun rasul Yakobus, Gusti Allah nimbali kita supados gesang kanthi wicaksana. Kawicaksanan punika boten saged kaparingaken dening donya, amargi donya punika winengku dening hawa nepsu. Kawicaksanan punika asalipun saking ngaluhur, inggih punika saking Gusti Allah, kadosdene sinerat ing Kitab Wulan Bebasan 9:10, “Kawitane kawicaksanan iku wedi asih marang Sang Yehuwah, lan kawruh bab Kang Mahasuci iku budi.” Tiyang ingkang wicaksana punika tiyang ingkang ajrih asih lan ngabekti dhumateng Gusti. Manawi gesang kita namung mikiraken kepentingan kita piyambak, tegesipun boten ajrih asih dhumateng Gusti, boten ngabekti dhumateng Gusti, ananging nggugu pikajenganipun piyambak. Para pitados punika gesang ing patunggilanipun Gusti, pramila kedah tansah mujudaken gesang ingkang sembada lan wicaksana. Rasul Yakobus ngendika, “… kawicaksanan kang saka ing ngaluhur, iku kang dhisik dhewe murni, sabanjure dhemen rukun, sumlondhoh, mbangun turut, sugih kawelasan sarta woh-woh kang becik, ora ilon-ilonen sarta ora lamis.” (Yak.3:17). Sumangga sami nglampahi gesang kanthi wicaksana.|*ERY
AJA NGANTI LALI!
“Nanging diprayitna lan dingati-ati, supaya kowe aja nganti lalimarang lelakon kang wus padha koksipati kalawan mripatmu dhewe, lan aja nganti ilang saka ing atimu sajegmu urip; malah iku kabeh padha critakna marang anak-putumu” (Pangandharing Toret 4:9) Lali utawi supe punika dados salah satunggaling bab ingkang asring dipun alami dening manungsa. Lali punika sebabipun kathah. Lali amargi nembe kathah padamelan, lali amargi kirang ngestokaken, lali amargi pancen daya enget ingkang winates, lali amargi dumadakan wonten kedadosan ingkang boten dipun nyana, lan amargi sebab sanesipun. Lali punika asring kaanggep minangka bab ingkang limrah. Lali ngengingi bab-bab ingkang sepele punika akibatipun boten patosa awrat. Contonipun, lare ingkang kelalen boten mbekta pinsil nalika mangkat sekolah. Punika taksih kalebet entheng amargi saged ngampil pinsil kancanipun utawi tumbas pinsil wonten ing Koperasi Sekolah. Ananging manawi ngantos lali dhateng bab-bab ingkang wigati, akibatipun saged fatal lan saged ndhatengaken masalah ingkang awrat. Contonipun, manawi ibu kesupen boten mateni kompor nalika tidak dhateng peken. Punika kalebet awrat resikonipun, saged ngantos kobongan griya. Nabi Musa ngengetaken umatipun Gusti, ingkang sampun nampi piwucal lan anggeri-anggeripun Gusti. Umat ingkang sampun ngalami lan nekseni pakaryanipun Gusti Allah ing satengahing gesangipun. Nabi Musa ngengetaken supados umat ampun ngantos kesupen dhateng pakaryan ingkang sampun katindakaken dening Gusti punika. Bab punika wigati sanget amargi, kanthi tansah enget dhateng punapa ingkang sampun katindakaken dening Gusti, umat kabereg tansah kumandel lan sumendhe dhumateng Gusti. Kanthi ngestokaken angger-anggeripun Gusti, umat kabereg tansah lumampah ing margi ingkang leres umbuh kaliyan karsanipun Gusti. Kosokwangsulipun manawi ngatos kesupen dhateng prekawis ingkang wigati punika, umat saged mblasar, gesang manut pepenginanipun piyambak lan sangsaya nebih saking Gusti. Kanthi mekaten, gesangipun umat boten badhe manggih raharja. Kadospundi tumrap kita? Piwelingipun nabi Musa punika ugi prayogi kita estokaken. Ampun ngantos kesupen dhateng katresnan saha pakrayanipun Gusti ing sauruting gesang kita. Amin. |*ERY
PEPANGGIHAN INGKANG ENDH
“Lan woh akeh iku mau kabeh padha mbudidaya bisanendemek panjenengane, awit banjur ana daya kang metu saka ing Panjenengane, temah kabeh padha diwarasake” (Lukas 6:19) Miturut Filsuf Prancis Blaise Pascal, wonten papan kosong ing manahipun manungsa. Kekosongan punika namung saged dipun isi kaliyan Gusti Allah. Papan ingkang kosong punika saged wonten isinipun nalika Gusti wonten ing manah kita. Saking waosan Lukas 6:17-26, kita saged mrangguli kathah tiyang ingkang sowan kangge pepanggihan kaliyan Gusti Yesus. Tiyang-tiyang punika sowan kanthi mbekta mawarni-warni momotan. Wonten ingkang sami, ananging wonten ugi ingkang benten. Awit saking kathahipun tiyang, Lukas boten nyatet setunggal mbaka setunggal momotan tiyang-tiyang punika. Ananging Lukas kepingin ngendikakaken bab ingkang wigati, inggih punika bilih tiyang ingkang sowan ing ngarsanipun Gusti Yesus punika ngalami pepanggihan ingkang endah, ingkang nengsemaken. Boten namung awit rupi-rupi prekawis punika saged karampungaken, ananging awit wonten ingkang istimewa, inggih punika boten wonten setunggal tiyang ingkang dipun tampik dening Gusti Yesus. Sok sintena ingkang saestu nggadhahi krenteg kangge sowan Gusti, dipun tampi dening Gusti. Sejatosipun boten wonten tiyang ingkang pantes wonten ing ngarsanipun Gusti. Ananging, awit katresnanipun, Gusti Yesus ngeparengaken manungsa dosa “ndemek” Panjenenganipun. Gusti Yesus punika Gusti Allah ingkang tansah mbikak manahipun kangge sadaya tiyang. Pepanggihan kaliyan Gusti Yesus punika saestu istimewa awit Piyambakipun boten namung saged paring pangluwaran saking prekawis ing gesang, ananging ugi kepareng ngiseni papan kosong ingkang wonten ing manah lan gesang kita. Sumangga tansah mligikaken wekdal kangge pepanggihan secara pribadi kaliyan Gusti ing salebeting pandonga lan pamaosing Kitab Suci. |*EW
PASRAHNA MARANG PANGERAN
“Uripmu pasrahna marang Pangeran Yehuwah sarta kumandelamarang Panjenangane, Panjenengane kang bakal tumindak.” (Jabur 37:5) Tembung eben haezer ngemu suraos “Sang Yehuwah wus mitulungi kita tekan ing kene”. Tembung punika saged nelakaken kapitadosan kita, bilih Gusti Allah tansah nyarengi lan boten nate nilar kita. Pakaryanipun Gusti Allah ugi dipun raosaken dening prabu Dawud ingkang sinerat ing kekidunganipun. Kadhangkala, tiyang duraka ketinggal langkung sae lan sukses katimbang tiyang ingkang leres. Nanging, prabu Dawud ngendika: “Aja nepsu marga saka wong kang nglakoni piala, aja meri marang wong kang culika; amarga iku enggal bakal padha layu kaya suket, utawa alum kaya tetuwuhan kang ijo” (Jabur 37:1). Tegesipun, sinaosa tiyang duraka ketingal sukses ing gesangipun ananging kawontenanipun namung sakwetawis wekdal kemawon. Kosokwangsulipun, tiyang ingkang tansah mbudidaya gesang kanthi tuhu setya dhumateng Gusti, sinaosa asring nandhang kasangsaran ananging badhe tansah lestantun gesangipun. Lumantar rupi-rupi prekawis ing gesang sejatosipun Gusti Allah nggulawentah para kagunganipun. Tiyang ingkang setya tuhu badhe sangsaya kiyat lan sembada. Prabu Dawud mbereg kita sami supados tansah masrahaken gesang kita sawetahipun dhumateng Gusti Allah. Gusti Allah badhe tansah makarya kangge mbabaraken kabeneran kadosdene pepadhang. Timbalan kita inggih nglampahi punapa ingkang saged dipun lampahi, dene bab-bab ingkang nglangkungi watesing kekiyatan lan kasagedan kita, Gusti Allah ingkang badhe tumidak. Ingkang prelu inggih punika tansah nganti-anti pitulunganipun Gusti lan tansah setya netepi punapa ingkang dados karsanipun Gusti ing gesang kita. Kita boten prelu nepsu, boten prelu stress, boten prelu meri ningali kawontenaning tiyang-tiyang ingkang culika lan tansah tumindak awon. Tansah ngenera dhumateng Gusti kanthi gumolonging ati. |*ERY
KASETYAN
“Nanging aturue Rut: Kula sampun panjenengan peksa nilar panjenengan lajeng mantuk, boten nderek panjenengan, awit dhatenga pundi kemawon purug panjenengan, kula inggih badhe ndherekaken, sarta wontena ing pundi kemawon anggen panjenengan nyare, kula inggih badhe ndherek sipeng. Bangsa panjenengan inggih bangsa kula, sarta Gusti Allah panjenengan inggih Gusti Allah kula.” (Rut 1:16) Saksampunipun mbabaraken putra ragil, semahipun pak Arif dhumadakan lumpuh total. Saben dinten pak Arif ingkang ngresiki reregedipun, ngedusi, lan ndulang. Sakderengipun tindak nyambut damel, semahipun dilenggahaken ing ngajeng TV supados boten kesepian. Pak arif punika mesti ngajak semahipun ngobrol sanadyan piyambakipun mangertos semahipun namung saged mirengaken. Ananging bab punika sampun cekap ndamel pak Arif bingah. 25 taun pak Arif nedahaken kasetyanipun sinambi ngrimat lare-larenipun. Boten nate piyambakipun sambat sinaosa sakedhik kemawon. Kasetyan punika gampil dipun ucapaken, ananging boten gampil dipun buktekaken. Kita saged kemawon tumindak setya nalika kawontenanipun mbingahaken, nanging kados pundi nalika kawontenan owah dados boten sae? Punapa kita tansah saged setya? Punapa kita saged setya dhateng semah kita? punapa kita ugi tetep setya dhumateng Gusti? Kita saged mbuktekaken kasetyan kita punika nalika kawontenan boten ngremenaken. Naomi sampun sepuh lan kecalan sedayanipun. Punika ingkang damel Naomi ndawuhi Rut, putra mantunipun supados nilar piyambakipun. Nangging Rut boten purun nilaraken ibu marasepuhipun punika. Rut tetep setya kange ngrencangi, badhe ndherek lan ngrimati marasepuhipun. Sikepitun Rut punika nelakaken bilih piyambakipun saestu priyantun ingkang setya lan tulus, tanpa pamrih. Kadospundi kaliyan kita? punapa kita ugi saged setya kaliyan prajanji kita ing gesang bebrayatan, ing gesang masamuwan dalah ing satengahing masyarakat? Sumangga sami mbuktekaken. |*EW
INTEGRITAS
“Sapa kang tumindake kang mangkono mesthi ora keguh ing salawas-lawase.” (Jabur 15:5b) Integritas punika bab tumindak ingkang konsisten kanthi nglampahi bab-bab ingkang leres, sanadyan ing kawontenan ingkang boten gampil dipun lampahi. Integritas punika tegesipun tumindakipun cundhuk kaliyan tembungipun. Integritas punika ngemot babb kasetyan lan pambangunn turut sinaosa boten wonten tiyang ingkang mirsani. Tiyang ingkang ngadahi integritas punika ugi dipun sebat tiyang ingkang kapenuhan ing kamulyaan. Kados punapa wujuding tiyang ingkang nggadhahi integritas punika? Kitab 1 Para Raja nggambaraken pribadi ingkang integritas punika kadosta Dawud. “Sang Prabu Suleman banjur munjuk: “Paduka ingkang sampun ngatingalaken sih kadarman ingkang ageng dhumateng abdi Paduka Rama Dawud, rama kawula, amargi sugengipun wonten ing ngarsa Paduka kalayan setya, leres lan jujur dhumateng Paduka; sarta Paduka sampun nglestantunaken sih kadarman ingkang ageng punika dhumateng rama, Paduka paring anak ingkang linggih ing dhamparipun kados ingkang kalampahan ing dinten punika.” (1 Para raja 3:6) Wonten tigang prekawis ingkang saged mbangun integritas, inggih punika kasetyan, tumindak ingkang leres lan sikep jujur. Lajeng sumangga kita gatosaken, bilih tiyang ingkang nggadhahi tigang prekawis punika, badhe pikantuk katresnanipun Gusti ingkang ageng, lan punika dipun sebataken dasos jaminan saking Gusti Allah. Sinten ingkang dipun sebat ngadahi integritas punika? Inggih punika Dawud. Pitakenanipun, punapa wonten tembungipun Dawud piyambak bab integritas, bab ingkang dipun tindakaken ing gesangipun? Wangsulanipun wonten. Kitab jabur ingkang isinipun sakedhik, namung 5 ayat, nanging punapa ingkang kaserat punika sae sanget. Punika ingkang dados renaning penggalihipun Gusti. Kangge mbangun pribadi ingkang nggadhahi integritas Pitedah ing Jabur 15 punika wigati tansah kita tindakaken ing gesang punika. Setya, leres lan jujur kedah dados peranganing gesang kita minangka pandherekipun Gusti ingkang berintegritas. Amin, |*EW
LAKONANA TANPA PANGGRUNDEL
Para Hakim 7:12-22; Jabur 27:7-14; Filipi 2:12-18 “Lakonana samubarang kabeh kalawan tanpa panggrundel lan suwala” (Filipi 2:14) “Narima ing pandum,” punika satunggaling bebasan Jawa ingkang nggadhahi teges nampi punapa kemawon kanthi ekhlas lan kebak ing pangucap sokur. Narima ing pandum punika sikep purun nampi punapa kemawon ingkang sampun kaparingaken dening Gusti. Bebasan punika memulang supados kita boten gampil nggresula utawi ngundhamana nalika ngadhepi kawontenan ingkang awrat, ananging saged nampi kanthi manah ingkang wiyar lan pitados bilih Gusti badhe tansah nyawisi ingkang linangkung sae ing gesang punika. Bebasan punika trep kados ingkang kapangandikakaken ing serat Filipi 2:14. Ayat punika minangka perangan pituturipun rasul Paulus dhateng pasamuwan ing Filipi kadospundi prayoginipun gesang minangka pepadhanging jagad. Ing ngriku rasul Paulus nandhesaken sikeping manah lan tataning gesang ing salebeting nglampahi gesang minangka tiyang Kristen. Ingkang sepisan, “lakonana samubarang kabeh”, punika nelakaken bab nindakaken tanggel jawab ing sadhengah kawontenan, sae punika ing sesambetan kaliyan tiyang sanes, ing salebeting nyambut damel lan nalika nindakaken paladosan. Pasamuwan kedah saged nedahaken tanpa pilih-pilih ing salebeting pambangun-turut lan paladosan. Sedaya ingkang katindakaken adhedhasar kasetyan nuhoni timbalanipun Gusti. Kaping kalih, “tanpa panggrundel”. Tembung panggrundel ing basa Yunani kasebat goggusmos ingkang tegesipun nggresula, sambat utawi boten saged nampi kanthi bingah tumrap sadhengah kawontenan ingkang dipun adhepi. Panggrundel punika asring dados tandha bilih tiyang punika dereng saged nelakaken agenging kapitadosan lan panampinipun tumrap kersanipun Gusti, kadosdene ingkang dipun lampahi dening bangsa Israel ing ara-ara samun (Wilangan 14:27). Manawi kita gesang lan nindakaken samukawis kanthi tanpa pilih-pilih lan tanpa panggrundel, mesthi sedaya badhe karaosaken langkung entheng lan sekeca dadosa tumrap gesang pribadi punapa dene dhateng sesami. Pramila, sumangga sami nglampahi gesang lan nindakaken ayahan tanpa nggrundel. Gusti amberkahi. |*IAS
BOTEN EWAH GINGSIR
II Babad 12:1-12; Jabur 119:65-72; Ibrani 13:7-21 “Gusti Yesus Kristus iku dhek wingi apadene ing dina iki sartaing salawas-lawase tetep ora ewah gingsir.”(Ibrani 13:8) Boten wonten prekawis ingkang langgeng ing jagad punika. Sedaya mesthi badhe sirna. Barang ingkang kita darbeni saged risak lan ical. Manungsa ugi badhe nemahi pejah menawi sampun wekdalipun. Manungsa sagedipun namung mbudidaya, ananging wusananipun sedaya badhe wonten pungkasanipun.Mekaten ugi wewatekan utawi sikeping manungsa ing jagad menika boten mesthi ajeg. Karana karingkihanipun asring manungsa punika ewah gingsir, boten lestantun. Ingkang boten ewah gingsir inggih punika Gusti Yesus Kristus. Nalika rumiyin, ing dinten punika lan ing salami-laminipun Gusti Yesus menika tetep, boten ewah gingsir.Salah satunggaling bab ingkang boten ewah gingsir inggih punika katresnanipun Sang Kristus. Gusti Yesus tansah tresna dhateng manungsa lan katresnanipun punika katresnan sejati, tanpa pamrih, boten mbenten-bentenaken tiyang. Katresnaning Gusti Yesus Kristus ingkang sejati (agape) punika dados dhasaring katresnan sanesipun, inggih punika katresnan ing warganing brayat (storge), katresnan memitran/pasedherekan (filia) lan katresnan antawising tiyang jaler lan estri (eros). Katresnan storge, filia lan eros saged ewah menawi boten dipun landhesi katresnan agape.Kita minangka para pandherekipun Gusti sampun samesthinipun nulad dhumateng Gusti Yesus Kristus, mirunggan bab nresnani sedherek. Amargi kawontenaning manungsa boten lestantun, anggenipun nresnani kedah dipun rimat. Kados sabdanipun ing ayat 1: ”Rumatana katresnaning paseduluran!”. Wujud pangrimating katresnan pasedherekan antawisipun: suka pamondhokan, ngemuti para pesakitan, ngaosi neningkahan, boten karem bandha.Gusti tansah mitulungi kita nindakaken katresnan pasedherekan kados dene Gusti Allah mitulungi para pangirid kita. Gusti Yesus boten nate negakaken para pandherekipun anggenipun nindakaken katresnan pasedherekan. Gusti Yesus boten ewah gingsir, kita minangka muridipun samia mbudidaya tansah setya, boten ewah gingsir.
Ketamakan Membawa Maut
Bacaan : Lukas 12 : 15 “kataNya lagi kepada mereka : “Berjaga – jagalah dan waspadalah terhadap segala ketamakan, sebab walaupun seorang berlimpah – limpah hartanya, hidupnya tidaklah tergantung dari pada kekayaannya itu.” Di tayangan pendek Instagram / tiktok diceritakan ada seseorang yang memiliki kertas ajaib yang berlubang. Melalui kertas itu dia bisa mengambil barang apapun tanpa membuka kunci. Saat ia ingin Es Krim di kulkas, tinggal memasukan tangannya di lubang kertas itu maka pintu kulkas bisa ditembus. Dalam kesehariannya banyak hal yang dilakukan dengan menggunakan kertas itu. Suatu ketika dia ingin mengambil uang ATM, tanpa menggunakan kartu dia bisa ambil dengan kertas ajaib itu. Tidak puas dengan itu dia ingin ambil uang di brankas yang jumlahnya banyak, lalu ditempelkanlah kertas yang berlubang itu. Dengan tangannya dia ambil uang satu persatu, dalam hatinya terlalu lama kalau satu-satu lalu ia masuk dalam brankas melalui lubang kertas itu. Tanpa diduga saat orang tersebut dalam brankas kertas itu lepas dari brankas dan orang itu akhirnya terkunci di brankas itu. Melalui Lukas 12:15 ini mengisahkan ajaran Tuhan Yesus terhadap kekayaan. Tuhan Yesus memberi nasehat, “Berjaga-jagalah dan waspadalah terhadap segala ketamakan, sebab walaupun seorang berlimpah-limpah hartanya, hidupnya tidaklah tergantung dari pada kekayaannya itu.” Tuhan Yesus memberikan cara pandang yang benar terhadap harta kekayaan. Harta kekayaan seharusnya sebagai sarana untuk mengabdi kepada Tuhan dan mencintai sesama. Melalui bacaaan ini mengingatkan kita untuk bijak terhadap harta kekayaan. Jangan sampai pada akhirnya kita menjadi rakus dan akhirnya diperbudak oleh harta kekayaan hingga kita sendiri celaka Manusia harus hati-hati terhadap sikap tamak, karena ketamakan adalah hal yang membahayakan. Sebab akan menyebabkan dosa-dosa yang lain, bisa jadi akan mencelakan kita. seperti ilustrasi di atas dan para koruptor akhirnya harus berurusan dengan hukum. Bekerja keras boleh, semangat kerja harus tetapi bersyukur tidak boleh kita lupakan. Ingat saat kita mati harta tidak akan kita bawa.
B E R S U K A C I T A L A H !
bacaan : Filipi 4 : 4 – 9 “Bersukacitalah senantiasa dalam Tuhan ! Sekali lagi kukatakan: Bersukacitalah! “(Filipi 4 : 4) Ada seorang anak yang tinggal di desa yang sangat jauh dari perkotaan, yang susah sinyal dan jarang dilalui transportasi umum. Anak itu memiliki seorang teman yang tinggal di pusat kota. Dengan kondisinya saat itu, satu-satunya hal yang membuatnya tersenyum lebar adalah pesan dari temannya itu. Kondisinya tidak kekurangan tapi tidak bisa juga dibilang berkecukupan. Bukan karena orang tuanya tidak bekerja, hanya saja pemasukan keluarga itu hanya dari satu sumber, ayahnya. Sedangkan di dalam rumah itu, ada 5 kepala yang harus dihidupi. Gawai yang dia pakai saat ini pun adalah gawai bekas milik temannya itu. Suatu ketika, sekolah mengadakan lokakarya di pusat kota, betapa senangnya dia mendengar kabar itu. Sudah terbayang olehnya kalau dia bisa bertemu dengan temannya. Setibanya di rumah, dengan hati yang berseri-seri dia berniat memberitahu ibu dan ayahnya tentang lokakarya sekolah itu. Belum sempat dia bercerita, sang ayah sudah terlebih dahulu mengajaknya berbicara, dan ternyata sang ayah ingin dia mengalah untuk sekian kalinya, karena uang bulanan sekolah yang harusnya dibayarkan sebagai syarat mengikuti semua kegiatan di sekolah, bulan ini harus dikorbankan untuk membiayai adiknya yang juga baru masuk sekolah. Ia mengurungkan niatnya untuk menyampaikan pada ayahnya terkait lokakarya itu, dia pergi keluar rumah, duduk di bawah pohon di samping rumah, sambil merenung, katanya “ah tidak apa-apa juga aku tidak ikut. Toh aku masih bisa berkirim pesan dengan temanku. Kalau lokakaryanya? Hmm tak masalah juga, aku masih bisa mendengar cerita dari teman-temanku yang lain”. Dengan hati yang tetap bersukacita, dia berniat mengirim pesan dan bercerita pada temannya. Tiba-tiba ponselnya berdering kencang, terlihat nama temannya di layar, segera dia mengangkat telepon itu, dan temannya berkata akan mengunjunginya akhir pekan ini, hari saat lokakarya sekolah diadakan. Semakin bersukacitalah dia “syukurlah aku tidak bisa ikut lokakarya itu kan!”. Bersukacita dalam segala hal, meski berat, tapi dengan hati yang penuh sukacita dan iman kita yang besar kepada Tuhan, senantiasa percaya akan janji Tuhan, apapun itu, jika kita terima dengan sukacita, pasti tidak sepenuhnya mengecewakan. —————————————————AMIN——————————————————–

