“Ing kono Gusti Yesus banjur ngandika marang Iblis: Wis, lungaa, setan! Sabab ana tulisan mangkene: Pangeran Allahira kang kudu sira sembah lan Panjenengane Piyambak kang kudu sira abekteni”  (Mateus 4:10) Kita sami mangertos bilih Iblis punika tansah mbudidaya bab ingkang cengkah kaliyan karsanipun Gusti Allah. Iblis punika tansah nggodha manungsa kangge nerak angger-anggeripun Gusti. Gusti Yesus sampun paring tuladha dhateng para kagunganipun supados tansah waspada sampun ngantos kenging godha dening Iblis. Gusti Yesus nundhung Ilbis ingkang nggodha Panjenenganipun, “Wis, lungaa, setan!”. Gusti Yesus boten badhe kompromi kaliyan Iblis. Manawi kita niteni gesanging manungsa, pranyata taksih kathah ingkang remen kekancan kaliyan Iblis. Iblis punika saged kita prangguli kanthi wujud ingkang mawerni-werni, kadosdene Judi Online, Miras, Narkoba, pergaulan bebas, korupsi, nindhes sesami, KDRT, budi kethaha, lan sapiturutipun. Sadaya punika ndhatengaken kasisahan lan ndadosaken kasangsaraning manungsa, sinaosa mekaten tansah dipun lampahi dening manungsa. Minangka pendherekipun Gusti Yesus, kita tinimbalan mujudaken gesang ingkang tansah waspada, sampun ngantos kagodha dening Iblis. Wonten pitembungan, “Kejahatan terjadi bukan hanya karena ada niat pelakunya tetapi karena ada kesempatan”. Mila punika sampun ngantos aweh kesempatan dhateng Iblis (ingkang awujud punapa kemawon) kangge nggodha kita. Caranipun inggih punika tansah njagi sesambetan ingkang raket kaliyan Gusti. Sumangga tansah nyuwun pitulunganipun Gusti supados kita saged ngadhepi panggodhaning Iblis. Sikep boten kompromi kaliyan Iblis punika wigati kita udi. Kadosdene Gusti Yesus ingkang kanthi tegas nundhung Iblis, “Wus, lungaa, setan!” |*ERY

“Lah apa pasa kang kaya mangkene iki kang Sunkarsakake, tuwin nganakake dina kanggo ngesorake badan, manawa sira ndhingkluk kaya glagah lan njereng bagor sarta awu sira anggo lemek turu? Apa iku kang sira arani pasa, nganakake dina kang dadi keparenge Pangeran Yehuwah?” (Yesaya 58:5 ) Limrahipun tiyang nganggep bilih pasa utawi siyam punika ngengingi bab boten ngombe lan boten nedhi. Manawi sampun nglampahi ingkang mekaten rumaos sampun saestu pasa. Inggih punika ingkang dipun lampahi dening umatipun Gusti ing jaman Nabi Yesaya. Umatipun Gusti punika tansah nglampahi punapa ingkang dados kawajiban agaminipun kalebet pasa. Emanipun, pasa punika boten dipunsarengi tumindak ingkang prayogi. Pramila, lumantar Nabi Yesaya, Gusti Allah melehaken umatipun, “Ing nalikane sira pasa nyatane sira isih tetep ngurus urusanira, tuwin sira padha ngerasi sakehing buruhira. Sanyatane anggonira padha pasa iku kalawan padu lan regejegan sarta kalawan ngantemi tanpa reringa …” (Yesaya 58:3-4). Pasa ingkang dipun kersakaken dening Gusti inggih punika saestu ngasoraken dhiri wonten ing ngarsanipun Gusti. Tiyang ingkang ngasoraken dhirinipun punika boten badhe gumunggung lan nengenaken kepentinganipun pribadi. Pasa ingkang sejati punika nyingkur badanipun piyambak lajeng sumadya ngladosi karsanipun Gusti. Gusti Allah ngersakaken supados umatipun tansah andum katresnan lan ngudi karaharjaning gesang kanthi nguculi blengguning gambek siya, ngudhari tali-talining pasangan, ngluwari tiyang ingkang kinaniaya, andum tetedhan dhateng ingkang keluwen, lan sapiturutipun (ayat 6-7). Ing jaman samangke, kathah tiyang Kristen ingkang nglampahi siyam ing mangsa pra-paskah. Bab punika sampun ngantos kelampahan minangka formalitas utawi namung ikut-ikutan kemawon. Pasa ingkang dipun lampahi kadadosna sarana nelakaken pamratobat lan kangge nggladhi dhiri supados tansah sumuyud nindakaken karsanipun Gusti. |*ERY

“Apa iya Ingsun ora kudu ngeman marang Niniwe, kutha kang gedhe iku, kang pendhudhuke luwih saka satus rongpuluh ewu, kang durung weruh bedane tangan tengen karo tangan kiwa, sarta kang kewane luwih dening akeh iku?” (Yunus 4:11) Wonten ing Kitab Yunus, dipun cariyosaken satunggaling kitha ingkang naminipun Niniwe (sapunika kalebet wilayah Irak). Tiyang ing Niniwe punika sami nglampahi gesang ingkang boten prayogi. Bab awonipun tiyang Niniwe punika sampun kawentar ngantos nabi Yunus ingkang manggen wonten ing Gat-Hefer (2 Para Raja 14:25) ing tlatah Galilea mawon mangertosi kawontenanipun punika. Nabi Yunus dipun utus dening Gusti kangge melehaken tiyang Niniwe bab dosa-dosanipun. Ing sakawit nabi Yunus punika boten purun netepi timbalanipun Gusti, piyambakipun kesah tumuju dhateng ing Tarsis. Ananging piyambakipun boten saged enda saking panguwaosipun Gusti. Purun boten purun, kedah netepi dhawuhipun Gusti. Pramila saklajengipun nabi Yunus punika mangkat dhateng Niniwe lan martosaken paukumanipun Gusti. Nalika mireng bab paukumanipun Gusti, tiyang Niniwe sami nelangsani dosa lan mratobat. Bab punika dados renaning penggalihipun Gusti satemah Panjenenganipun boten estu ndawahaken paukuman tumrap Niniwe (Yunus 3:10). Nabi Yunus pranyata boten lila legawa manawi tiyang Niniwe punika nampi pangaksami, mila piyambakipun kesuh, jengkel lan protes dhumateng Gusti. Ananging Gusti Allah kanthi sabar nelakaken bilih Panjenenganipun punika saestu tresna dhateng sadaya titahipun, kalebet tiyang Niniwe ingkang sampun mratobat. Para sadherek, punapa kita ugi rumaos boten lila legawa manawi ningali tiyang ingkang kita anggep awon nampi kagurahanipun Gusti? Sikep punika boten jumbuh kaliyan karsanipun Gusti. Saestu, Gusti Allah punika kebak ing katresnan, Panjenenganipun ngersakaken sadaya tiyang nampi sih rahmat kawilujengan. Mila, sumangga masrahaken gesang dados pirantosipun Gusti ing salebeting mbabaraken kawilujengan sejati. |*ERY

“Kowe uga padha klebu ing antarane wong-wong mau, kowe kang wus padha katimbalan dadi kagungane Sang Kristus” (Rum 1:6) Rasul Paulus nandhesaken bilih para pitados ing kitha Rum ingkang asalipun saking bangsa-bangsa sanes Yahudi, punika sampun kadadosaken kagunganipun Sang Kristus. Punika dados pratandha bilih kawilujengan ingkang saking Gusti Allah punika kebabar sangsaya wiyar, boten namung kangge bangsa Yahudi kemawon. Dados kagunganipun Sang Kristus punika ngemu suraos: sepisan, para pitados nampi nugraha saking Gusti awit kaangkat dados kagunganipun Gusti. Minangka kagunganipun Gusti, para pitados badhe tansah dipun rimati dening Gusti, gesangipun boten badhe kapiran. Kaping kalih, dados kagunganipun Gusti punika minangka timbalan supados tansah gesang mbangun turut dhumateng Gusti. Minangka kagunganipun Gusti, para pitados kedah madhep mantep, ngabekti namung dhumateng Gusti Allah wonten ing Sang Kristus Yesus. Dados kagunganipun Gusti punika tegesipun sawetahing gesang kita punika inggih kagunganipun Gusti. Mila kedah tansah lumadi dhumateng Gusti, kados pangandikanipun rasul Paulus, “… kowe wus padha mati tumraping dosa, nanging kowe padha urip lumados marang Gusti Allah ana ing Sang Kristus Yesus” (Rum 6:11). Emanipun, bab timbalan gesang lumadi dhumateng Gusti punika asring dipun lirwakaken dening pada kagunganipun Gusti. Punika kita ugi kalebet tiyang ingkang asring nglirwakaken timbalanipun Gusti punika? Dinten punika kita sami kaengetaken supados tansah caos sokur awit kamirahanipun Gusti ingkang ngangkat kita dados para kagunganipun. Raos sokur punika kita pratelakaken kanthi nglampahi gesang ingkang anyar, gesang ingkang lumados dhumateng Gusti. Sawetahing gesang kita: nyawa, badan, nalar budi, wekdal, bandha, keluarga, kalenggahan sadaya punika kedah kaginakaken kangge ngladosi karsanipun Gusti. Inggih kanthi mekaten, kita paring paseksi dhateng sesami bilih kita punika kagunganipun Gusti Yesus. Amin. |*ERY

“Atimu suweken, aja sandhanganmu, sarta mratobata marang Pangeran Yehuwah Allahmu, dene Panjenengane iku asipat asih lan welasan, gedhe sabare lan luber kamirahane, Panjenengane piduwung ing bab paukuman kang karancang.” (Yoel 2:13 ) Wonten ing Kitab Suci (mliginipun ing Prajanjian Lawas), nyuwek sandhangan punika dados salah satunggaling cara nelakaken raos piduwung, prihatos lan nelangsani dosa. Contonipun ingkang katindakaken dening Ayub, Dawud, Ester, Ezra lan sanesipun. Mekaten ugi ingkang kedadosan ing jamanipun Nabi Yoel. Nyuwek sandhangan punika sampun dados padhatan ingkang asring dipun lampahi dening umat kagunganipun Gusti. Ananging, tumindak punika pranyata boten dipun kantheni pamratobat ingkang saestu. Para pemimpining umat tansah tumindak cidra lan umatipun Gusti nglampahi gesang ingkang boten prayogi. Mila saking punika, Nabi Yoel dipun utus dening Gusti kangge ngengetaken para kagunganipun Gusti supados sami mratobat kanthi saestu. Pamratobat ingkang saestu punika medal saking manah ingkang rempu, ingkang ngrumaosi dosanipun wonten ing ngarsanipun Gusti. Pramila Nabi Yoel ngendika, “Atimu suweken, aja sandhanganmu, padha mratobata marang Pangeran Yehuwah Allahmu …” (ayat 13). Pamratobat punika sesambetan kaliyan sikeping manah ingkang kawedal wonten ing sike plan tumindaking gesang. Gusti Allah ingkang mirsani sikep ing manah ingkang saestu mratobat punika badhe mbabaraken sih piwelas lan kamirahanipun. Para sadherek, ing jaman samangke, kita ugi asring dhumawah ing sikep lamis, mratobat namung wonten ing lambe lan kanthi pitembungan kemawon. Kamangka bab punika sami kemawon kaliyan namung nyuwek sandhangan tanpa manah ingkang saestu mratobat. Mila, sumangga sami  nyuwek manah kita, nelangsani dosa kanthi saestu. Saklajengipun, mbudidaya nglampahi gesang ingkang prayogi. |*ERY

“Kawula tumindak ing damel kalayan sagiyat-giyatipun kagem Pangeran Yehuwah, Gusti Allahipun ingkang sarwa dumadi, awit tiyang Israel sami nilar prajanjian Paduka saha mejahi para nabi Paduka kalayan pedhang, nanging kawula piyambak ingkang taksih gesang, mangka tiyang-tiyang wau inggih kepengin njabut nyawa kawula.” (1 Para Raja 19:14) Semplah punika tegese putus asa, kecalan pangajeng-ajeng, rumaos bilih pambudidaya kita badhe muspra tanpa guna. Inggih semplah punika ingkang nembe karaosaken dening nabi Elia saksampunipun mireng ancamanipun ratu Izebel (1 Para Raja 19:2). Nabi Elia rumaos ajrih sanget ngantos mlajar dhateng ara-ara samun. Ing ngriku, piyambakipun nyuwun supados Gusti mulung nyawanipun. Ing kawontenan ingkang awrat, kathah tiyang nganggep bilih pejah punika saged dados margining pangluwaran saking prekawis ing gesangipun. Mila, ngantos kedadosan tiyang ingkang nglalu (bunuh diri). Krenteg pengen pejah kewamon punika nelakaken kawontenaning manah ingkang semplah, rumaos boten gadhah daya lan boten saged mbudidaya punapa-punapa malih. Nabi Elia punika sampun nyambut damel kanthi saestu. Piyambakipun netepi timbalan minangka nabinipun Gusti aben ajeng kaliyan prabu Ahab dalah bangsa ingkang nyingkur Gusti. Nabi Elia sampun mbudidaya nindakaken punapa ingkang saged katindakaken. Ananging kasilipun kados-kados muspra kemawon. Pandamelipun ingkang ngedab-edabi inggih punika ngawonaken 450 nabi Baal ketingal boten wonten ginanipun. Prabu Ahab minangka pemimpining bangsa Israel punika boten mratobat. Garwanipun Ahab ingkang nami Izebel sapunika badhe mejahi piyambakipun. Punika ingkang dadosaken semplahing manahipun nabi Elia. Ananging, Gusti Allah ingkang Mahakuwaos boten negakaken abdinipun rumaos semplah. Gusti Allah kepareng ngiyataken abdinipun lan paring pitedah punapa ingkang kedah dipun lampahi. Gusti Allah paring dhawuh supados Elia wangsul dhateng marginipun, “Sira mangkata, metua ing dalanira…” (1 Para Raja 19:15). Nabi Elia kadhawuhan supados nglajengaken gesangipun lan tansah netepi timbalanipun Gusti. |*ERY

“Pangeran Yehuwah anggone imbal pangandika karo Nabi Musa iku aben-ajeng kaya wong guneman karo kancane” (Pangentasan 33:11a) Punapa panjenengan kagungan kanca? Limrahipun saben tiyang punika nggadhah  kanca, sae punika kanca sekolah, kanca dolan, kanca ing greja, kanca ing kantor, ngantos kanca ing dunia maya. Sesambetan kaliyan kanca punika mesthinipun sesambetan ingkang ngremenaken. Langkung raket anggenipun kekancan, langkung sae sesambetanipun. Kita saged sesrawungan kanthi bebas, saged guyonan, saged ngedalaken raos (curhat), saged silih mbiyantu lan sanesipun. Waosan dinten punika, mliginipun saking Kitab Pangentasan, punika nelakaken endahing sesambetan ing antawisipun Gusti Allah kaliyan abdinipun inggih punika Nabi Musa. Dipun terangaken, saben-saben Nabi Musa sowan wonten ing Tarub Pasewakan, Gusti Allah kepareng rawuh lan imbal pangandika kaliyan abdinipun punika kanthi aben-ajeng kadosdene ngendikan kaliyan kancanipun (ayat 11). Manungsa punika sejatosipun boten saged aben-ajeng kaliyan Gusti Allah ingkang Mahasuci amargi tiyang dosa boten kiyat, boten tahan ngadhepi kamulyanipun Gusti. Pangandharing Toret 34:10 paring katrangan, “Ing sabanjure wus ora ana nabi maneh kang jumeneng ing antarane Israel kang madhani Nabi Musa, kang ditepangi dening Pangeran Yehuwah aben ajeng”. Sejatosipun, kita punika ugi boten pantes sowan wonten ing ngarsanipun Gusti. Ananging, Gusti Yesus kepareng ngangkat kita dados mitra-mitranipun. Pakaryan salib nyirnakaken singgetan ing antawisipun manungsa dosa kaliyan Gusti Allah. Bab punika kagambaraken nalika Gusti Yesus masrahaken nyawanipun wonten ing kajeng salib, gubahipun Padaleman Suci punika suwek dados kalih (Markus 15:37-38). Ateges pangurbananipun Sang Kristus mbikak margi ingkang njalari kita kepareng sowan wonten ing ngarsanipun Gusti. Mila punika sumangga tansah ngabekti kanthi manah ingkang tulus, mirengaken lan nindakaken dhawuhipun Gusti kanthi setya. |*ERY

“Gusti Yesus banjur nyelak njawili para sakabate sarta ngandika: “Padha ngadega, aja wedi.” (Mateus 17:7) Dados umat kagunganipun Gusti Allah punika saestu bingahaken. Pinarengan lan kasagedaken sowan dhumateng Gusti Allah punika mesthi ugi sansaya bingahaken. Kita mangretosi bilih manungsa dosa punika sejatosipun boten pantes lan boten saged sowan dhumateng Gusti. Pramila, manawi Gusti paring kanugrahan, ngeparengaken kita sowan lan celak kaliyan Panjenenganipun, punika kedah dipun tampi kanthi raos sokur. Ing prastwa transfigurasi, tetela bilih Gusti Yesus punika saestu Allah ingkang sejati. Panjenenganipun sanes namung guru tumrap para sakabatipun, ananging ugi Gusti Allah piyambak. Aben ajeng kaliyan kamulyanipun Gusti, para sakabat (Petrus, Yakobus lan Yohanes) sami rumaos ajrih lan sumungkem ing bumi (ayat 6). Ananging “Gusti Yesus banjur nyelak njawili para sakabate sarta ngandika: Padha ngadega, aja wedi.” (ayat 7). Waosan punika saestu nandhesaken bilih Gusti Yesus punika Allah ingkang Mahamulya, ingkang keparneg ngasoraken sariranipun lan nyelaki manungsa ingkang dosa. Panjenenganipun paring kasantosan dhateng sok sintena ingkang purun pitados lan nampi pakaryanipun. Wonten ing Sang Kristus, Gusti Allah nyelaki manungsa, nimbali manungsa supados nggadhahi sesambetan ingkang raket kaliyan Panjenenganipun. Minangka umat kagunganipun Gusti, kita tansah bingah lan muji sokur dhumateng Gusti. Kita dipun keparengaken sowan Gusti, ngarosaken panganthi lan pangrimating Gusti ing saben dintenipun. Kita sami katuntun dening sabdanipun Gusti ingkang dados dilah ing gesang kita. Sinaosa ing gesnag punika kathah pambengan dalah pepalang, ananging Gusti Yesus tansah nglipur lan ngiyataken kita. Nalika kita rumaos ajrih lan lungkrah ngadhepi kawontenaning gesang, Panjenenganipun tansah celak kaliyan kita lan ngendika, “Padha ngadega, aja wedi!”. |*EW

“Sang Prabu Akhab ngandika marang Nabot: “Kebon anggurira iku caosna marang ingsun, arep sundadekake kebon sayuran, sabab dumunung ing sacedhake kadhatoningsun. Sira bakal sunparingi kebon anggur kang luwih becik tinimbang iku minangka gantine, utawa manawa sira luwih seneng, ingsun bakal maringi dhuwit marang sira, sapira pangajine.” (1 Para Raja 21:2) “Sira aja melik …” (Pangentasan 20:17) punika salah satunggaling angger-anggeripun Gusti ingkang kaparingaken dhateng umat lumantar nabi Musa. Melik punika tegese nduweni pepenginan kangge nguwasani punapa ingkang dados darbekipun tiyang sanes. Inggih mekaten ingkang dados krentegipun prabu Ahab dhateng kebonipun Nabot. Sinaosa prabu Ahab sampun nggadhahi bandha kathah, ugi kagungan siti ingkang wiyar, ananging piyambakipun kepengin nguwasani kebon anggur gadhahan Nabot, salah satunggaling rakyatipun. Nabot boten purun nyade sitinipun amargi punika warisan saking leluhuripun. Bab punika nelakaken bilih Nabot punika kalebet tiyang ingkang ngurmati para leluhuripun lan netepi pranatanipun Gusti kangge njagi siti peparingipun Gusti (ingkang sampun kaedum nalika jamanipun Yosua). Saestu boten prayogi kekajenganipun prabu Ahab, ngantos Izebel garwanipun ngrancang bab ingkang nistha dhateng Nabot. Nabot dipun pitenah, dipun pejahi lan sitinipun dipun rampas. Sipat melik punika pranyata nuwuhaken tumindak ingkang awon lan dhatengaken dosa. Mila punika umatipun Gusti tansah kaengetaken ampun ngantos melik dhateng barang darbekipun sesami. Kadospundi kita saged mbudidaya nebih saking sipat lan tumindak melik punika? Kanthi tansah nampi kawontenan ing gesang kita saha tansah caos sokur dhumateng Gusti. Punapa ingkang kaparingaken dening Gusti, kathah utawi sakedhik punika wujuding katresnanipun Gusti tumrap kita. Ing sisih sanes, kita ugi prelu ngurmati sesami, kalebet ngajeni punapa ingkang dados hakipun saha sadaya barang darbekipun. Kanthi mekaten kita saged tansah waspada lan tinebihaken saking sipat melik. |*ERY

“Marga saka pracaya Nabi Musa nalika wus diwasa ora karsa sinebut putrane Sang Prabu Pringon, jalaran panjenengane milaur nandhang sangsara karo umate Gusti Allah, katimbang karo ngraosake kamuktening dosa sawatara mangsa” (Ibrani 11:24-25) Musa punika salah setunggaling pemimpin ingkang misuwur ing Israel. Musa wiyos ing Mesir, nalika kedadosan kathah lare-lare tiyang Ibrani ingkang dipun pejahi amargi dhawuhipun prabu Pringon. Awit pitulunganipun Gusti lumantar putrinipun prabu Pringon, Musa saged uwal saking kacilakan malah dipun rimati an dipun angkat dados putranipun sang putri. Musa gesang mulya ing kratoning prabu Pringon. Ananging saksampunipun dhiwasa, Musa rumaos prihatos dhateng nasibipun para tiyang Ibrani. Musa nggadhahi krenteg kangge mbelani bangsanipun ngantos nat emejahi tiyang Mesir. Jalaran tumindak punika, Musa mlajar saking prabu Pringon. Musa punika ing salajengipun tinimbalan dados abdinipun Gusti ingkang kadhawuhan supados ngirid tiyang-tiyang Ibrani medal saking negari Mesir. Musa nilaraken kamulyaning gesangipun. Sesarengan kaliyan umat kagunganipun Gusti, Musa ngadhepi rupi-rupi prekawis lan ngumbara ing ara-ara samun ngantos 40 taun dangunipun. Sadaya punika katindakaken “Marga saka pracaya…” (ayat 24). Awit kapitadosanipun dhumateng Gusti, Musa tansah mituhu lan netepi dhawuhipun Gusti. Para sadherek, punapa kita ugi purun pitados dhumateng Gusti lan netepi dhawuhipun Gusti kanthi setya? Sinaosa awrat lan kedah ngurbanaken punapa ingkang kita gadhahi, sumangga tansah tuhu setya dhumateng Gusti. Gusti Allah kagungan rancangan ingkang endah tumrah para kagunganipun. Gusti Allah boten badhe negakaken, Panjenenganipun sampun nyawisaken punapa ingkang langkung aji lan endah tumrap para abdinipun ingkang setya tansah. |*EW