Selasa, 16 Juni 2026 Minggu Limrah 1 Samuel 3:1-9; Jabur 105:1-11, 37-45; 2 Tesalonika 2:13-3:5 “Padha saosa puji sokur marang Pangeran Yehuwah, padha nyebuta asmane, pakaryane padha suwurna ana ing antarane para bangsa!” (Jabur 105:1) PAKARYANE GUSTI PADHA SUWURNA Pakaryanipun Gusti Allah dhateng manungsa saestu kathah lan mawarni-warni. Gusti maringi kawilujengan, bagas-warasing raga, katentreman ing manah, guyub-rukun ing brayat, menapa dene rejeki ingkang katampi saben dinten lan saged nyekapi kabetahaning brayat. Kidung ingkang sinerat ing Jabur 105 mirungganipun ayat 1 nimbali dhateng para pitados, supados nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah. Timbalan menika ngemu teges, bilih (1) pakaryanipun Gusti Allah dhateng manungsa tuwin titah sajagad saestu nyata, wonten wujudipun; (2) manungsa ingkang kaparingan pikiran, raos, ugi kawicaksanan dening Gusti Allah, sageda mratelakaken pakaryanipun Gusti ing gesang saben dintenipun. Pakaryanipun Gusti sageda saestu dados pakaryanipun Gusti. Ampun ngantos manungsa ngaku-aku pakaryanipun Gusti Allah dados pakaryanipun manungsa pribadi. Manungsa dados sarana, dipun agem dening Gusti satemah pakaryanipun Gusti mawujud ing jagad, tuwin saged karaosaken dening manungsa. Mila, manungsa sampun samesthinipun atur panuwun sokur, ngluhuraken asmanipun Gusti, tuwin sedaya pakaryanipun Gusti dipun suwuraken. Ampun ngantos kuwalik, manungsa nyuwuraken pribadinipun, ngengungaken pakaryanipun piyambak. Kadospundi anggenipun manungsa nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah? Manungsa nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah lumantar kapitadosanipun ingkang bakoh, tumuju namung dhumateneg Gusti Allah kaswargan, ing asmanipun Gusti Yesus. Tansah ngibadah ing saben dinten Minggu tuwin dinten-dinten pangibadah sanesipun kanthi tumemen. Tansah ndedonga kanthi gumolonging manah, atur panuwun sokur awit berkah-berkahipun, ugi nyenyuwun ingkang dados kabetahanipun. Gesang ing lampah ingkang pener ing panguwaosipun Sang Roh Suci. Memuji asmanipun, Gusti ingkang Maha Asih dhateng sedaya titah ing jagad. Setemah asmanipun Gusti Allah ingkang Maha kuwaos saha Maha Asih saya dipun raosaken tuwin dipunpitadosi dening sedherek kathah. |*KR

Senen, 15  Juni 2026 Minggu Limrah Yusak 1:1–11; Jabur 105:1–11, 37–45; 2 Tesalonika 3:1–5 “Ingsun rak wus dhawuh marang sira: disantosa lan diteguh? Aja giris lan semplah, amarga Pangeran Yehuwah, Allahira nunggil karo sira ing saparanparanira.” (Yusak 1:9) TANSAH KENDEL, NGLESTANTUNAKEN PANGANDEL Kacariyosaken bilih saksampunipun Sang Musa seda, senapati Yosua angsal tugas ageng piniji nglajengaken pakaryanipun Musa, kedah lumampah mimpin umat pilihan lumebet ing tanah Kanaan. Gusti Allah paring pangandika, “Sira disantosa lan diteguh atinira, amarga sira kang bakal nuntun bangsa iki supaya bisa ndarbeni nagara kang Sunjanjekake kalawan supaos marang para leluhure, menawa bakal kaparingake marang dheweke kabeh.” (Yusak 1:6) Gusti Paring Dhawuh lan paring kakiyatan dhumateng Yosua (Yosua 1:1–11). Ingkang baken, Yosua kedah sumarah mring Gusti Allah saha kadunungan kakendelan. Gusti Allah paring pepenget, “Mung bae sira disantosa lan diteguh, tumindaka kalawan ngati-ati condhong karo angger-angger kang wus diprentahake abdiningSun Musa marang sira, aja nyleweng ngiwa utawa nengen saka iku, supaya sira oleh kabegjan menyanga ngendi bae paranira.” Mekaten ugi kita. Kita minangka pelados, pemimpin, utawi peranganing pasamuwan, kedah gadhah kakendelan ingkang asalipun tuwuh saking iman, tumuju mring sih pitulungipun Gusti; boten saking kaprigelan, kasagedan kita piyambak. Supados saged tumindak mekaten kedah enget lan pitados dhumateng Gusti Allah. Juru Masmur ugi ngengetaken, sampun ngantos supe dhateng kasaenan lan sih palimirmanipun Gusti. Panjenenganipun ingkang sampun nuntun saha setya ngreksa gesaning para kagunganipun. Awit saking punika, sumangga  tansah enget dhateng katresnaning Gusti Allah. Rikala ngadhepi kasangsaraning gesang, mbok menawi awit saking kesrakat, awit saking kasusahan ekonomi, awit saking krisis iman, mangga tansah enget bilih Gusti Allah boten nate negakaken kita.Pramila kita  kedah tetep yakin estu bilih  Gusti Allah punika setya, sanajan kawontenan boten cetha (2 Tesalonika 3:1–5). Saestu, Gusti iku setya tuhu, Panjeneganipun badhe nyantosakaken manah kita. Amin |*LES

Ahad, 14  Juni 2026 Minggu Limrah Pangentasan 19:2-8a; Jabur 100; Rum 5:1-8; Mateus 9:35-10:8, (9-23) “Panjenenganipun mirsani wong akeh, atine padha trenyuh, amarga wong-wong iku padha kaya wedhus tanpa pangon.” (Mateus 9:36) DIPUN PILIH, DIPUN TRESNANI, DIPUN UTUS Kita sami mangertos bilih gesang ing jaman samangke punika pinanggih kaliyan maneka warni tantangan: ekonomi ingkang saya angel, pajak ingkang saya awrat, moral ingkang saya owah, kabudayan global ingkang asring nggeser nilai-nilai adiluhung, lan raos “kesepian rohani” ingkang saged tumempuh ing umat. Ing satengahing kahanan punika, pitedah Kitab Suci nyarengi kita, paring pepadhang saha panglipur, saha ngajak kita ngraosaken timbalanipun Gusti Yesus ing jaman menika.   Ing Pangentasan 19: 2 – 8a Gusti Allah nimbali lan miji bangsa Israel dadps umatipun. Bangsa punika dipun undang mebet prasetyanipunGusti,“Kang iku saiki, manawa sira padha ngestokake dhawuhingSun klawan temen-temen sarta padha netepi prasetyaningSun, mesthi sira padha dadi kekasihingSun pinilih saka ing antarane sakehe bangsa, awit salumahing bumi iku kagunganingSun” (ayat 5).Bab punika nelakaken babagan identitas umat pilihan, ingkang boten dipun pilih awit jasa, kasaenan, nanging amarga sih-rahmat. Ing jaman samangke, gereja lan umat Kristen ugi dipun sebat minangka umat kagungane Gusti (1 Petrus 2:9). Kita punika dados pewaris prasetyan, lan kadunungan  timbalan lan tanggung jawab. Kita boten pareng gesang kanthi saksekecanipun piyambak, nanging kedah kanthi tanggel jawab kangge nelakaken katresnan lan kautamenipun  Gusti wonten ing donya. Ing Matius 9:35-10:8 Gusti Yesus mirsani kawontenaning tiyang kathah, Panjenenganipun trenyuh. Ing basa Yunani, tembung “trenyuh” punika maknanipun kraos nggregel, pangraos kang jero, tulus. Tiyang kathah punika kados menda tanpa pangen. Awit saking punika, Gusti Yesus milih lan ngutus para sakabat. Panjenenganipun maringi panguwaos, nanging ugi ngelingake bab tantangan: bakal dipun tampik, panganiaya lan dipun adili. Punika gambaran gereja jaman sapunika: dipun paringi misi, nanging kedah sumadya ngadhepi tantangan pelayanan Kristen punika adhedhasar katresnan lan kawelasan dhateng tiyang ingkang ringkih. |*LES

Setu, 13 Juni 2026 Minggu Limrah Pangentasan 6:28–7:13; Jabur 100; Markus 7:1–13 “Padha lumebua liwat ing gapurane kalawan memuji asmane, lumebua ing platarane kalawan kidung pangalembana, ngaturna pamuji sokur lan ngluhurna asmane.” (Jabur 100:4)SUMARAH  MRING GUSTI ALLAH, MITUHU DHAWUHE Waosan suci dinten punika mbabaraken lelampahanipun Nabi Musa nalika kaparingan dhawuh dening Gusti Allah kangge ngadhepi Sang Pringon. Nanging Musa rumangsa ringkih, boten pantes,  boten nggadhahi kawicaksanan, lan boten pinter ngendika. Nanging Gusti Allah ingkang maha kuwaos sampun paring dhawuh, lan Musa piniji, pinilih, kautus dening Gusti. Pranyata Gusti Allah boten negakaken, mboten nilar Musa.  Malah kepara empati kanti ngutus Harun supados nyengkuyung lan mbiyantu Musa. Gusti Allag ugi paring pangandika lan pratandha-pratandha ingkang ngukuhaken paladosanipun Musa.   Inggih pancen mekaten, ing Pangentasan 6–7, kita sinau bilih timbalan saking Gusti punika boten gumantung  dhumateng:  kasagedan, kapinteran, kawaskithan utawi kemampuan kita. Nanging gumantung  dhateng Karsaning Gusti tuwin kasetyan kita, saha sesambetan kita kaliyan Gusti Allah. Wonten Ing Jabur 100, kita dipun ajak tansah ngrimati relasi utawi sesambetan ingkang raket klayan Gusti Allah. Umat kaajak lumebet ing gapuraning padalemanipun Gusti kanthi panuwun sokur, pasuryan bingah, sarta kidung pamuji.  Juru Masmur ngatag kita supados ngibadah boten kanthi ritual kosong, nanging ingkang tuwuh saking raos sokur lan panggalih ingkang murni. Kapratelaaken kanthi cetha:  “Lumebua ing platarane kalawan kidung pangalembana”. Kaandharaken ugi  bilih ibadah sejati punika prakara gesang, boten namung pasinaon liturgi, nanging praktik /tumindaking manembah inggih pangibadah ing saben dintenipun.                    Ing jagad kang kebak ing maneka warni kasangsaran, gangguan punika Gusti ngersakaken tiyang-tiyang ingkang setya, ingkang sumarah, ingkang ngibadah kanthi manah suci. Ing Markus 7:1–13; Gusti Yesus ngadhepi para Farisi lan ahli Torèt, ingkang ngagul-agulaken tradisi, ritual agami ngungkuli dhawuhipun Gusti. Punapa kita nate nengenaken tradisi-tradisi manungsa ngungkuli dhawuhipun Gusti? Punapa pangibadah kita tansah adhedhasar rasa sokur lan tresna? |*LES

Jemuwah, 12  Juni 2026 Minggu Limrah Pangentasan 4:27-31; Jabur 100; Lelakone Para Rasul 7:35-43 “Sira methuka Musa menyang ing pasamunan.” Rama Harun tumuli mangkat lan kepanggih karo Sang Musa ana ing gununge Gusti Allah, banjur diaras” (Pangentasan 4:27)SINERGI, LELADI  MARANG  GUSTI Piniji dening Gusti Allah kangge leladi kadosdene Nabi Musa punika estunipun ngremenaken, naning ugi nuwuhaken tanggel jawab ingkang boten entheng malah kepara awrat sanget. Awit saking punika, Gusti Allah tumuli ndahwuhi Rama Harun supados manggihi Nabi Musa, sung tetulung lan sacara sinergis tumut nyengkuyung leladi  kangge mimpin Umat Pilihan medal saking negari Mesir tumuju dhateng ing tanah Kanaan. “Anadene Pangeran Yehuwah wus ngandika marang Rama Harun, mangkene: “Sira methukna Musa menyang ing pasamunan.” Rama Harun tumuli mangkat lan kepanggih karo Sang Musa ana ing gununge Gusti Allah, banjur diaras.” (Pangentasan 4:27). Inggih mekaten Nabi Musa lan Rama Harun lajeng makarya sesarengan sacara sinergis, kekalihinipun sumadya kaagem dening Gusti Allah. Kekalihipun lajeng ngempalake para pangarsaning umat Israel dalah nelakaken pratandha-pratandha ingkang dadosaken umat sami pitados bilih Nabi Musa punia saestu utusanipun Gusti Allah. Piwucal ingkang kedah kita gatosaken inggih punika: (1) Gusti Allah boten nate  negakaken, mboten  ngutus piyambakan, Panjenenganipun mesthi paring mitra kangge makarya sesarengan, (2) Pribadi  ingkang manut, mituhu, lan pasrah,  setya punika mbikak  margi  tumrap panglipur lan pakaryan agung Gusti, (3) Nalika umat sadaya nampi pangandikanipun Gusti lumantar Nabi Musa, lajeng sami sumujud sumarah mring Gusti. Saklajengipun, kita kaatag supados “ngabekti kalawan sukarena” (Jabur 100), ngabekti dhumateng Gusti punika boten kanthi kapeksa ananging kanthi tulus lan bingah ing manah. (4) Ing salebeting nindakaken timbalanipun Gusti punika dipun betahaken kerja sama. Sumangga minangka para pandherekipun Sang Kristus kita sami  makarya sesarengan  lan makarya kanthi tatanan sinergis. Bab punika estu kita betahaken lan perlu kita kita tindakaken  kanthi permati. |*LES

Kemis, 11  Juni 2026 Minggu Limrah Pangentasan 4:18-23; Jabur 100; Ibrani 3:1-6 “Padha ngabektia marang Pangeran Yehuwah kalawan sukarena, padha sowan ing ngarsane kambi surak-surak!”  (Jabur 100:2)” ABDI INGKANG SETYA, PINILIH, BINERKAHAN GUSTI Saking paseksining Kitab Pangentasan 4, kita manggihaken bab wigati. Gusti Allah paring dhawuh supados Nabi Musa matur dhateng Pringon, bilih  bangsa Israel punika umat kagunganipun Gusti, “Israel iku putraningSun, iya putraning Sun pambajeng” (ayat 22). Tegesipun, Gusti nampeni umatipun boten namung minangka abdi, nanging minangka  para putra ingkang kinasih. Ing tadisi kabudayan Yahudi, putra kapisan punika nggadhahi kaluhuran lan tanggung jawab mirunggan, ing ngriki Gusti maringi  tanggel jawab saha ajining dhiri ingkang luhur dhateng umat pilihanipun. Ing jaman samangke, sesampunipun Gusti Yesus makarya, kita kaetang ugi minangka  umat kagunganipun Gusti. Umat ingkang piniji. Pramila kita punika ugi kaetang/ dipun angkat minangka putra-putri Allah, boten amargi pancen pantes, nanging amargi sih-rahmatipun Gusti. Punika ngajak kita nglapahi gesang kanthi ajrih lan tresna dhumateng Gusti, dados putra-putri ingkang ngluhuraken asmanipun Gusti.     Jabur 100 nimbali umat Allah: “Padha ngabektia marang Pangeran Yehuwah kalawan sukarena”  Ngabketi utawi ngawula ingkang sejati ngemu teges: setya bekti, sumuyud, boten ngresula. Nanging ngawula kanthi bungah, tulus, lan kebak panuwun sokur, awit kita mangertos sinten ingkang dipun bekteni. Inggih punika Panjenenganipun punika Gusti Allah ingkang nitahaken kita lan ngayomi kita. Wekasanipun, ngawula punika boten namung tumindak lahiriah, nanging minangka wujud katresnan, ngabdi, ngabekti lan saos sokur dhumateng Gusti.   Renungan ing kalodhangan punika nandhesaken bilih: (1) Gusti maringi kita ajining diri minangka putra-putri dalem, (2) Gusti nimbali kita tansah ngawula/ngabekti kanthi kabungahan lan tulus, (3) Sang Kristus punika Putranipun Allah ingkang sejati, Panjenenganipun dados dhasar iman kita. Menika dhedhasaripun timbalan kita saben dinten: Gesang minangka abdi ingkang setya, dados putra ingkang ajrih asih, lan umat ingkang ngluhuraken asmane Gusti. |*LES

Rebo, 10 Juni 2026 Minggu Limrah Hosea 14:1-9; Jabur 40:1-8; Mateus 12:1-8 MRATOBATA, NINDAKNA  WELAS  ASIH! “…  padha mratobata marang Pangeran Yehuwah, Allahmu, dene anggonmu keplesed iku marga saka kaluputanmu.” (Hosea 14:2) Sang Yehuwah Allah, nimbali para umat kagunganipun supados gersang ing salebeting pamratobat supados saged nindakaken welas asih tumrap sesami. Ing Kitab Hosea, kapratelakaken bilih umatipun Gusti dipun dhawuhake supados wangsul, mratobat, lan nyuwun pangaksami awit dosa-dosanipun. Nabi Hosea paring pangandika kanthi katresnan, bilih sanadyan tiyang Israel sampun nerak angger-anggeripun Gusti, Gusti Allah tetep mbikak korining pangapura lan paring sih-kadarman. Katresnanipun Gusti Allah punika boten winates.  Ing gesang kita punika, kathah kalepatan, kathah kekirangan, nanging Gusti kepareng paring pangaksami. Nanging, pangapuntening dosa punika kedah dipun tanpi kanthi sikep gesnag ingkang saestu mratobat, sanes namung pangucap, nanging mujudaken ewah-ewahan ingkang sejati. Paseksi wigati sinerat ing Jabur 40, kita sinau kadosdene Juru Masmur:  “Aku nganti-anti banget marang Sang Yehuwah…”. Punika nelakaken kesabaran ing salebeting ngantu-antu pitulunganipun Gusti. Amargi kadhangkala, Gusti Allah nguji lan ngasah kesabaran lan pangajeng-ajeng kita, ngantos dumugi wekdal ingkang katetepaken dening Gusti. Ingkang cetha ing tengahing kasangsaran, Gusti midhangetaken pandonga, pasambat kita. Gusti Allah ngentasaken kita saking “luweninging bilai”, lan mindahkaken kita ing “parang” ingkang teguh.  Tegesipun, iman boten mesthi paring urip linuwih, nanging paring tuwuhing raos pitados ingkang kukuh, amargi Gusti badhe nyekapi kabetahan kita  kanthi sedaya berkah ingkang rumentah. Para Farisi nggadhahi panginten bilih kesalehan punika dipun ukur saking pranatan/aturan, ritual, lan maneka warni larangan, nanging Gusti Yesus ngandharaken bilih katresnan lan welas asih punika ingkang langkung utama. Ritual ingkang tanpa katresnan badhe kecalan  maknanipun. Piwulang saking Mateus 12:1-8 punika nggigah kita supados boten namung manut aturan agami, nanging langkung-langkung gesang suci lan  nindakaken katresnan, welas asih, lan pangapunten tumrap sesami. Amin.|*LES

Slasa, 9 Juni 2026 Minggu Limrah Hosea 8:11-14; 10:1-2 ; Jabur 40:1-8; Ibrani 13:1-16 TANSAH SETYA DHUMATENG GUSTI “Israel wus nglalekake Kang nitahake, lan wus ngadegake kraton-kraton …” (Hosea 8:14) Gesang setya dhumateng Gusti kanthi mirengaken lan nglampahi karsanipun Gusti pancen boten gampil. Kita kedah purun sinau, sumarah lan nyuwun sih pitulungipun Gusti Allah. Bangsa Israel punika tansah binerkahan, nanging malah tumuli boten setya.  Gusti Allah sampun paring berkah ingkang kathah, nanging bangsa punika malah nglampahi gesang ingkang boten prayogi. Bangsa Israel punika kados wit anggur kang makmur, nanging wohing kamakmuranipun malah dipunginakaken kangge nyembah brahala (Hosea 10:1).  Ing bab punika, kita saged sinau bilih kabecikan, kasil, lan rejeki punika saged salah kedaden, njalari tiyang supe dhumateng sesembahanipun inggih punika Gusti Allah. Nalika wohing berkah malah nuntun dhateng kesombongan, sapa sira sapa ingsung tundhonipun  kita sami kalantur, nebih saking Pangeran.    Ing Jabur 40, kita dipun wulang, bilih Gusti punika setya lan kepareng midhangetaken swantening tiyang kang ndedonga kanthi sabar. Dawuhipun, “cangkemku diparingi kidung anyar. Kidung pamuji marang Allah kita” (ayat 4) punika artosipun, saben tiyang kang nyelak marang Gusti, badhe diparingi kasagedan kangge ngucap syukur lan pangandel, satemah saged tansah memuji lan ngluhuraken asmanipun Gusti. Serat Ibrani 13, ngengetaken para pitados supados tansah mujudaken katresnan dhateng sesami lan njagi gesang ingkang suci. Gusti prasetya, “Ingsun ora bakal negakake sira lan sira ora pisan-pisan bakal Suntilar” (ayat 5). Ing kalodhangan punika, kita dipun ajak manembah Gusti boten namung kanthi ritual, nanging langkung malih kanthi nindakaken katresnan dhateng sesami. Kita dipun atag “… padha tansah saos kurban pamuji sokur marang Gusti Allah lumantar Panjenengane, iya iku arupa wohing lambe kang ngluhurake asmane. Sarta saja lali nindakake kabecikan lan aweh pitulungan, jalaran iya kurban-kurban kang mangkono iku kang ndadekake keparenge Gusti Allah” (ayat 15-16). |*LES

Senen, 8 Juni 2026 Minggu Limrah Kaimaman 15:25-31; 22:1-9 ; Jabur 40:1-8; 2 Korinta 6:14-7:2 WIGATOSING  KASUCENING  GESANG  “… Mulane payo kita padha nucekake badan kita saka sarupaning jejembering daging…”                                             (2 Korinta 7:1) Wonten ing gesang padintenan, kita asring mireng tetembungan “resik” lan “boten resik”. Nanging resik ing ngriki boten namung babagan lahiriah kemawon ananging ugi ngemot makna rohani. Ayat-ayat ing  dinten punika ngajak kita ningali sepinten wigatosipun kasucening gesangwonten ing lampahing pangibadah lan ing sesambetan kita kaliyan Gusti Allah. Kaimaman15:25-31; 22:1-9mratelakaken bab pangibadah ingkang suci.  Gusti paring dhawuh dhumateng bangsa Israel supados sami netepi pranatan utawi aturan-aturan babagan kasucening gesang. Gusti Allah nedahaken bilih kasucen ing tata lair punika sesambetan kaliyan bab karohanen. Wontenipun paugeran punika dadosaken kita enget, bilih saben tiyang ingkang sowan ing ngarsanipun Gusti Allah kedah suci lahir batin; ngadhep kanthi ajrih lan asih/ngaosi Gusti Allah.  Wondene ing Jabur 40:1-8 dipun pratelakaken bab katresnan lan kasetyan Gusti.  Juru Masmur matur: “Kula ngentosi Gusti kanthi sabar, Panjenengan mirengaken swanten kula” (ayat 2). Gusti punika maha welas lan sabar. Waosan dinten punika paring panglipur lan dados pangandel bilih Gusti boten nganggep gesang resik kita minangka prekawis legalistik/formalitas. Nanging kasucening gesang minangka wujud timbalan dhateng katresnan, kasetyan, lan kabecikan. Enget: Panjenenganipun boten ngersakaken kurban tata kajasmanen kemawon, nanging “talingan ingkang kabikak” — tegesipun Gusti Allah ngersakaken bab manahingkang purun mirengaken dhawuh lan karsa Dalem dadya tetalesing gesang Suci. Pancen gesang suci punika satunggaling proses ingang kedah katindakaken kanthi temen.  Serat 2 Korinta 6:14–7:2 nandhesaken gambaranipun tiyang ingkang dipun pindah saking pepeteng lumebet ing pepadhang. Rasul Paulus ngajak kita sami supados boten madha rupa kaliyan “ingkang boten pracaya”. Sumangga sami ngrasuk gesang suci wonten ing ngarsanipun Gusti. |*LES

Ahad, 7  Juni 2026 Minggu Limrah Hosea 5:15-6:6; Jabur 50:7-15;  Rum 4:13-25;  Mateus 9:9-13, 18-26 GUSTI  YESUS  RAWUH  MITULUNGI  TIYANG  DOSA “Sebab tekaKu ini ora ngundang wong sampurna nanging wong dosa” (Mateus 9:13) Saben tiyang mesthi nate ngraosake lelara: lelara badan, lelara batin, utawi lelara secara karohanen. Nanging kathah tiyang ingkang remen ndhelikake raos  lan sesakit mawi ngendelaken agami, kamangka sejatosipun tebih saking Gusti Allah. Sami migunakaken topeng kesalehan palsu, kemunafikan, kanthi ngendelaken  kasagedan, kesalehan, amal ingkang mboten sampurna, malah kepara nampik katresnaning Gusti Allah lumantar Sang Kristus. Piwulang wigati saking waosan dinten punika, (1) Gusti nelakaké sih-rahmat kang tanpa wates (ayat 9–13). Nalika Gusti nimbali Mateus, tiyang pungut pajeg, paningal umum sami nganggep Mateus minangka tiyang dosa. Nanging Gusti mirsani manahipun. Punika ngélingaké kita, bilih Gusti Yesus boten mawang tiyang namung saking punapa ingkang ketingal. Panjenenganipun kersa rawuh ing griyanipun tiyang dosa, dhahar bebarengan, dados pratandha katresnanipun Gusti kang narima saben tiyang. (2) Gusti Yesus nimbali manungsa supados mratobat (ayat 12–13). Panjenenganipun ngendika, “Wong waras iku ora butuh dhukun, sing butuh iku wong sing lara.” Kita punika kadang remen ndhelikaké dosa, nganggep awake sampurna. Nanging Yesus ngelingaké, tobat punika margi kawilujengan, lan katresnan luwih utama tinimbang  syariat-syariat agamawi. (3) Gusti Yesus maringi pangarep-arep lan panguripan (ay. 18–26)Anak tiyang kepala rumah ibadah tilar donya, lan satunggaling wanita 12 taun gering, loro-lorone sami nyedhaki Gusti kanthi pengandel. Gusti paring sih-rahmat: wanita punika dipun warasaken, anak punika dipun wungokaké. Pengandel ngundang sih-rahmatipun Gusti, sanajan kahanan katingal tanpa pangarep-arep. Sumangga kita ndedonga supados kita tansah ngraosaken sih-rahmatipun Gusti. Boten namung netepi kawajiban agami minangka tugas, nanging mbangun sesambetan ingkang raket kaliyan Gusti. Pangapunten lan karahayon punika kagem tiyang ingkang ngakoni lepat lan ngandel dhateng sih-rahmating Gusti. Amin |*LES